วิตามินบี 1
วิตามินบี 1 ช่วยในการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ ช่วยในการเผาผลาญอาหารเพื่อใช้เป็นพลังงานแก่ร่างกาย เพิ่มความอยากอาหาร สำคัญต่อการทำงานของสมอง ระบบประสาท และกล้ามเนื้อหัวใจ
วิตามินบี 1 สังเคราะห์จากราแบคทีเรีย และพืช ส่วนคนเราสร้างเองไม่ได้ต้องได้รับจากอาหาร
แหล่งที่พบวิตามินบี 1
แหล่งของวิตามินบี 1คือ ข้าวโอ๊ต เมล็ดดอกทานตะวัน ข้าวกล้อง หน่อไม้ฝรั่ง ส้ม ตับ เนื้อสัตว์ ไข่ ถั่ว มันเทศ รำจมูกข้าว ขนมปัง ยีสต์ ปลา ธัญพืช และน้ำนม
อาการเมื่อขาดวิตามินบี 1
การขาดวิตามินบี 1 ทำให้เป็นโรคเหน็บชา อาจพบอาการา หากพบว่ามือชาข้างเดียวจำเป็นต้องรับประทานวิตามินบี 1 หรือไม่ คำตอบคือไม่จำเป็น เพราะหากเป็นโรคเหน็บชา มือจะต้องชาทั้ง2 ข้าง หากมือชาข้างเดียวอาจเกิดจากการนอนทับมือข้างที่ชา
นอกจากนี้ยังพบกล้ามเนื้อแขนและขาไม่มีกำลัง ร่างกายอ่อนเพลีย หลงลืมง่าย กล้ามเนื้อตาอ่อนล้า ถ้าเป็นมากจะมีอาการใจสั่น หัวใจโตและเต้นเร็ว หอบ เหนื่อย เบื่ออาหาร การเจริญเติบโตหยุดชะงัก
เด็กที่มีอาการขาดวิตามินบี 1 จะร้องเสียงแหลมเพราะหงุดหงิด (Infantile beri-beri) ขาดน้ำตาล หอบ อ้าปากร้องแต่ไม่มีเสียง เพราะกล่องเสียง อัมพาต และสามารถเสียชีวิตภายใน 2 ชั่วโมง
ในผู้ใหญ่หากขาดวิตามินบี 1 เรียกว่า เหน็บชาแห้ง (Dry beri-beri) จะมีอาการชา กล้ามเนื้อลีบ อีกกลุ่มหนึ่งเรียกว่า เหน็บชาเปียก (Wet beri-beri)จะมีอาการชาและบวม เมื่อกดเนื้อแล้วเนื้อจะบุ๋ม ยึดมือแล้วแขนสั่น ความจำลดลง โดยเฉพาะจำเรื่องอดีตใกล้ ๆ ไม่ได้ พบในพวกดื่มเหล้าจัด และอีกกลุ่มหนึ่งเรียกว่า เวอร์นิคโคซาคอฟ (Wernicke-Korsakoft syndrome) พบอาการสมองเสียประสิทธิภาพ
คำแนะนำในการรับประทาน
ร่างกายต้องการวิตามินบี 1 วันละ 1.5 มิลลิกรัม หากรับประทานมากจะถูกขับออกทางปัสสาวะ เพราะวิตามินบี 1 ละลายในน้ำ จึงไม่มีรายงานว่าถ้ารับประทานมากเกินจะเป็นพิษ
ผู้ที่รับประทานข้าวขัดสี ปลาร้าดิบ หมาก พลู และผู้ที่อยู่ไฟหลังจากคลอดบุตรจะขาดวิตามินบี 1 เนื่องจากข้าวขัดสีถูกขัดเอาจมูกข้าวและวิตามินที่เคลือบผิวข้าวออกหมด ปลาร้าดิบมีเอนไซม์ไทอะมิเนส (Thiaminase) ทำลายวิตามินบี 1 หมาก พลูมีแทนนินหรือกรดแทนนิก ซึ่งจะสามารถทำลายวิตามินบี 1
อ้างอิง
https://pharmacy.mahidol.ac.th/
เริงฤทธิ์ สัปปพันธ์.(2566).คู่มืออาหารเสริม ฉบับสมบูรณ์.กรุงเทพ;สำนักพิมพ์ เอ็มไอเอส.